على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1688
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
پيكان را ميان دو سنگ هموار نهاده كوفت تا تنگ و تيز گردد . و رمض رماضة ( از باب كرم ) : تند و تيز گرديد . رماع ( rom ' ) ا . ع . بيمارى كه در پشت سقاء عارض شود چندان كه منع كند آن را از سقايت . و زردى و تغييرى كه در روى زنان پديد آيد از بيمارى تلاق فرج . رماعة ( ramm at ) ا . ع . دبر مردم . و منه قولهم : كذبت رماعتك اذا ضرط . و آنجاى از سر كودك كه مىجنبد . رماق ( ram q ) و ( rem q ) ا . ع . آنچه بدان روز گذرانند . و اندك از معيشت كه باقى جان را نگاه دارد . رماق ( rem q ) ا . ع . دو روئى . الحديث : ما لم تضمر و الرماق اى النفاق . و ج . رمق . رماق ( rem q ) م . ع . رامق مرامقة و رماقا . مر . مرامقة . رماك ( rem k ) ع . ج . رمكة . رمال ( rem l ) ع . ج . رمل . و ام رمال : كفتار . رمال ( rom l ) ا . ع . حصير تنك بافته شده . رمال ( rom l ) و ( rem l ) ا . ع . رمال الحصير : برگهاى خرما در رسن و مانند آن بافته شده و آن بمنزلهء پود است در جامه . و كذا رمال الحصير . رمال ( ramm l ) ا . ع . كسى كه علم رمل مىداند و به آن عمل مىكند . و پيشگو و سر گذشت گو . رمام ( rem m ) ع . ج . رمة و رمة . رمام ( rem m ) و ( rom m ) ص . ع . حبل رمام : رسن كهنه و پوسيده . و كذا حبل رمام . رمامة ( rom mat ) ا . ع . آنچه بدان روز گذرانند . رمان ( ram n ) ص . پ . ترسو و هراسان و گريزان . رمان ( romm n ) ا . ع . انار . و رمان الانهار : نوع بزرگ از هو فاريقون . و رمان السعال : خشخاش سپيد . و رمان الخشخاش : كلهء كوكنار . و قصر الرمان : موضعى در واسط . رمانة ( romm nat ) ا . ع . واحد رمان يعنى يك انار . و وزنهء ترازو . و رودهء درشت حيوانات . رمانى ( romm niyy ) ص . ع . انار فروش . و منسوب برمان . و الياقوت الرمانى : ياقوت سرخ . رمانية ( romm niyyat ) ا . ع . غذائى كه در آن ناردان و آب انار داخل كرده باشند . رمانيدن ( ram nidan ) ف م . پ . رميدن كنانيدن و ترسانيدن . رمايا ( ram y ) ع . ج . رمى . و ج . رمية . رماية ( rem yat ) م . ع . رمى رميا و رماية . مر . رمى . رمايت ( rem yat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تيراندازى . رمائم ( ram em ) ع . ج . رميم . رمة ( remmat ) ا . ع . استخوان پوسيده . و مورچهء پردار . و كرمك چوب خوار . و پارهء رسن پوسيده . ج : رمم و رمام . و خاك نمناك . و مغز استخوان . رمة ( remmat ) م . ع . رم رما و رمة و رميما . مر . رم . رمة ( rommat ) ا . ع . پارهء رسن پوسيده . و هر چيز پوسيده . ج : رمم و رمام . و همگى . و ساير المثل : دفع اليه الشيئ برمته و اصله ان رجلا باع بعيرا و فى عنقه حبل فقيل له : ادفعه برمته ثم صار كالمثل فى كل ما لا ينقص و لا يؤخذ منه شيئ . رمة ( rommat ) و ( romat ) ا . ع . پيشانى . رمث ( rams ) م . ع . رمثه رمثا ( از باب نصر ) : اصلاح كرد آن را . و رمث الشيئ : دست ماليد بر آن چيز . رمث ( rems ) ا . ع . چراگاه شتر از شور گياه . و درختى مشابه درخت تاغ . و مرد كهنه لباس و سست پشت . رمث ( ramas ) ا . ع . چوبهاى چند كه آنها را بهم بسته و بر آن سوار شده در دريا عبور نمايند . و باقى شير در پستان . و فزونى . و علاقهء مشك شير مسكه برآورده . و ريسمان كهنه . ج : رماث و ارماث . و بملاحظهء اجزاء گويند حبل ارماث مانند ثوب اخلاق . رمث ( ramas ) م . ع . رمث امرهم رمثا ( از باب سمع ) : آميخته و شوريده گرديد كار ايشان . و رمث البعير : گياه رمث خورد آن شتر و رنجور گرديد از خوردن آن . رمث ( rames ) ص . ع . آنكه كار وى درهم و شوريده گردد . و بعير رمث : شتر گياه رمث خورده و رنجور گشته . ج : رمثى و رماثى . رمثة ( ramesat ) ص . ع . مؤنث رمث . يق : ابل رمثة : شتران رنجور از خوردن گياه رمث . رمثى ( rams ) ص . ع . ج . رمث . يق : ابل رمثى . رمج ( ramj ) م . ع . رمج الطائر رمجة ( از باب نصر ) : پيخال انداخت آن مرغ . رمج ( remj ) ا . ع . پيخال مرغ . رمح ( ramh ) م . ع . رمحه رمحا ( از باب فتح ) : نيزه زد او را . و رمحه الفرس : لگد زد آن را اسب . و كذا رمحه